षष्ठः पाठः प्रेमलस्य प्रेमल्याश्च कथा ¹प्रस्तुत कहानी श्िाक्षाविद् गिजु भाइर् ;1885 - 1939द्ध की रचना ‘पेमला पेमली की कहानी’ का अनुवाद है। गुजरात के भावनगर के विद्यालय में पढ़ाते हुए उन्होंने बाल श्िाक्षण केक्षेत्रा में अनेक प्रयोग किए। लम्बा समय गुजर जाने के बावजूद उनके विचार प्रासिõक हंै। इस कहानी में एक महिला घरेलू कामों को पूरा करने की अपनी पारम्परिक भूमिका को वाव्फ चातुयर् से बदलने की कोश्िाश करती है।ह् उपसगर्ः प्रत्ययश्च एकः आसीत् प्रेमलः एका चासीत् प्रेमली। काष्ठच्छेदेन श्रान्तः प्रेमलः सायंकाले गृहमागच्छत्, प्रेमलीं चावदत् - प्रेमलि! अद्य खलु भृशं श्रान्तो{स्िम। मह्यं जलम्उष्णं कृत्वा देहि। अहं स्नात्वा तस्िमन् जले चरणौ स्थापयामि। तेन मम श्रान्ितः अपगमिष्यति। प्रेमली अवदत् - तवानुरोध्ं कथमहम् अस्वीवुफयार्म्? पश्य, तत्रा हण्डी उपरि स्थापिता। ताम् अवतारय। प्रेमलः हण्डीमवातारयत्। ततः स अवदत् - अध्ुना ¯क करोमि? प्रेमली अवदत् - निकटे वूफपः वतर्ते। तत्रा गत्वा जलं भृत्वा आनय। प्रेमलः घटे जलं सम्पूयर् आगच्छत्। पुनः प्रेमलीम् अपृच्छत् - इदानीं किम्? प्रेमली अवदत् - अध्ुना चुल्यां काष्ठानि प्रज्ज्वालय। प्रेमलः काष्ठानि प्रज्ज्वाल्य अपृच्छत् - अगे्र ¯क करवाण्िा? प्रेमली अकथयत् - यावत् चुल्ली सम्यव्फ न ज्वलति, तावत् पूफत्वुफरु, किमन्यत्? प्रेमलेन चुल्ली सम्यव्फ प्रज्वालिता। अथ च अपृच्छत् - अधुना किम् करवाण्िा? प्रेमली अवदत् - घटात् हण्ड्यां जलं पूरय। ततः हण्डीं चुल्याम् उपरि प्रेमलः हण्डीं चुल्याम् अस्थापयत्। कििचत् कालानन्तरं च पुनः प्रेमलीम् अपृच्छत् - इदानीं ¯क करवाण्िा? प्रेमली अवदत्μ किमन्यत्, हण्डीम् अवतारय। हण्डीमवतायर् प्रेमलः पृच्छति - अध्ुना? प्रेमली वदति - अध्ुना हण्डीं स्नानगृहे स्थापय। प्रेमलः हण्डीं स्नानगृहे निधय पृच्छति - अध्ुना? प्रेमली निरदिशत् - सम्प्रति स्नानं वुफरु। प्रेमलः स्नात्वा अपृच्छत् - अधुना ¯क करणीयम्? प्रेमली अवदत् - इदानीं हण्डीं यथास्थानं निध्ेहि। प्रेमलः हण्डीं संस्थाप्य शरीरं हस्तेन संस्पृश्य अकथयत् - अरे, कीदृशं पुष्पमिव शरीरं लघु जातम्। यदि त्वं प्रतिदिनंएवमेव जलम् उष्णं कृत्वा मह्यं ददासि तहिर् कियत् शोभनं भवेत्। प्रेमली अवदत् - किमहं न इति कथयामि? परन्तु अत्रा कस्य आलस्यम्? प्रेमलः अवदत् - आलस्यं तु ममैव। परम् अग्रे आलस्यं न करिष्यामि। शब्दाथार्ः काष्ठच्छेदेन - खलु - स्नात्वा - श्रान्ितः - अपगमिष्यति - अस्वीवुफयार्म् - हण्डी - अवातारयत् ;अव$अतारयत्द्ध - भृत्वा - चुल्याम् - काष्ठानि - प्रज्ज्वालय - सम्यव्फ - पूफत्वुफरु - कालानन्तरम् ;काल$अनन्तरम्द्ध - निधय - निरदिशत् ;निः$अदिशत्द्ध - संस्थाप्य - संस्पृश्य - कीदृशम् - लघु - कियत् - लकडि़याँ काटने से अवश्य ही ;अव्ययद्ध स्नान करके थकान दूर हो जाएगी अस्वीकार करूँ हडि़या उतार लिया भरकर चूल्हे में, पर लकडि़यों को जलाओ अच्छी तरह से पूँफको समय के बाद रखकर निदेर्श किया रखकर छूकर वैफसा हल्का कितना 1.एकपदेन उत्तरत - ;कद्ध प्रेमलः वफथं श्रान्तः आसीत्? ;खद्ध प्रेमलः कदा गृहम् आगच्छत्? ;गद्ध प्रेमलः कानि प्राज्वालयत्? ;घद्ध चुल्लीं प्रज्वालयितुं प्रेमलः ¯क कृतवान्? ;घद्ध प्रेमली कस्य पत्नी आसीत्? 2.अधेलिख्िातेषु पदेषु उपसग± चित्वा पृथव्फ वुफरुत - यथा - अपगमिष्यति = अप $ गमिष्यति अवतारय = $ प्रज्ज्वाल्य = $ प्रहारः =$ पराजयः =$ उपहारः =$ 3.अधेलिख्िातेषु पदेषु उदाहरणानुसारेण धतुं प्रत्ययं च पृथव्फ वुफरुत - पदानि धतुः प्रत्ययः ;कद्ध यथा - गत्वा = गम् $ क्त्वा कृत्वा= $ भृत्वा =$ स्नात्वा =$ ;खद्ध यथा - पठितुम् = ्पठ$ तुमुन् कतुर्म् = खादितुम् = द्रष्टुम् = पदानि ;गद्ध यथा - आनीय = आगत्य = निधय = आदाय = संस्पृश्य = .......................................उपसगर्ःआ .................................................... $ $ $ $ $ $ $ $ .......................................धतुः नी $ .............$ .............$ .............$ .............$ प्रत्ययः ल्यप् .................................................... 4 म×जूषातः समानाथर्कपदानि चित्वा रिक्तस्थानानि पूरयत - निकटे अध्ुना कथयति ददासि हस्तेन संस्थाप्य करेण = .............वुफसुमम् = .............यच्छसि = ............. पुष्पम् तनुः स्थापयित्वा = ............. वदति = ............. साम्प्रतम् = ............. शरीरम् पाश्वेर् = = .......................... 5.निदेर्शानुसारम् उपसग± ियापदं च पृथव्फ वुफरुत - यथा - प्राचलत् = प्र $ अचलत् निरदिशत् = $ आगच्छत् = $ अवातारयत् = $ पराभवत् = $ प्राक्षालयत् = $ 6.अधेलिख्िातानि वाक्यानि घटनाक्रमानुसारं लिखत - ;कद्ध सः हण्डीमवातारयत्। ;खद्ध सः चुल्लीमज्वालयत्। ;गद्ध सः हण्डीं स्नानगृहे अस्थापयत्। ;घद्ध सः घटे जलमभरत्। ;घद्ध प्रेमलः गृहमागच्छत्। ;चद्ध सः जलमुष्णमकरोत्। ;छद्ध सः भोजनमकरोत्। ;जद्ध सः स्नानमकरोत्। 7.अधेलिख्िातानां तद्भवपदानां तत्समपदानि चिनुत - काठ - हाँडी - चूल्हा - वूफआँ - पूँफकना -

RELOAD if chapter isn't visible.